बाँदर समात्न बजेट

धुस्कुन,सिन्धुपाल्चोक — त्रिपुरासुन्दरी गाउँपालिकाले बाँदर नियन्त्रण गर्न बजेट विनियोजन गरेको छ । बाँदरले बालीनाली सखाप पारेको आवाज किसानहरूबाट आएपछि यसको नियन्त्रण गर्न गापाले ५ लाख विनियोजन गरेको हो ।

बाँदरले उखेलेको उब्जनी देखाउँदै सिन्धुपाल्चोकको त्रिपुरासुन्दरी गाउँपालिका ३ धुुस्कुनका एक कृषक । तस्बिर : अनिश/कान्तिपुर

त्रिपुरासुन्दरी गाउँपालिका ३ का धुस्कुन चित्रेपाटीका कृषक भक्तबहादुर कार्कीलेबाँदर नियन्त्रण हुने आशा पलाएको बताए । बाँदरको हुलले आलु,साग, काउली उखेलेर हैरान बनाएपछि हामी दिक्क थियौं,’ उनले भने, ‘तीन वटा कुकुर राखेर खेद्दा पनि केही लागेन ।’ उनी मात्र होइन, गापाका कृषकहरूले स्थानीय सरकारलाई गुहारेपछि बजेट छुट्टयाइएको हो ।

दुई वर्षदेखि समस्या दोहोरिँदै आएपछिबल्ल गाउँपालिकाले बाँदर रोक्नका लागि
चौथो गापाले बजेट छुट्टयायो । ‘बल्लवडाले बजेट ल्यायो, अब बाँदर केही
नियन्त्रण हुन्छ, ढुक्क भइयो,’ उनले सुनाए । व्यावसायिक रूपमा कृषि खेतीमा होमिएका कार्कीसँग बाँदर नियन्त्रण गर्न अनेक उपाय लगाएका थिए ।

बाँदर समातेर निकुञ्जमा छोड्नका लागि प्रक्रिया सुरु गरिएपछि धुस्कुन डाँडागाउँका बद्री भण्डारी त्यतिकै हौसिएका छन् । उनी तरकारी खेतीमा लागेका भण्डारी बाँदर आतंकबाट आजित थिए । ‘बाँदरको कुनै अहित होस् भनेको पनि होइन तर हूल बनेर आएपछि त्यत्रो तरकारी निमोठेर खेतमै सबै स्वाहा बनाउँछन्,’ उनले भने ।

आम्दानी लक्ष्य राखेर लगाएको बाली, तरकारी उखेलेर सिध्याउने भएपछि पटक पटक वडा र गाउँपालिकालाई गुनासो गरेको उनले सुनाए । बाँदरलाई कुनै चोटपटक नलाग्ने अवस्था बनाएर मात्रै नियन्त्रण गर्नुपर्ने फापरचौरका पदबहादुर थामीले सुझाए ।

अरनिको राजमार्गस्थित बाह्रबिसे बजारबाट पुग्न झन्डै आधा दिन लाग्ने पिस्कर, टेकानपुर, तौथली , चोकटी, घोर्थलीमा बाँदर आतंक चुनौती बनिसकेको स्थानीय कृषकको अनुभव छ । धुस्कुनको ढुंगेपाटी, पात्ले, फापरचौर, चित्रेपाटी, डाँडागाउँ, दाबी टोल, पतेरीमा बाँदरको बिगबिगी रहेकोले बाँदर नियन्त्रण अभियान शीर्षकमा बजेट विनियोजन गरेर प्रारम्भिक चरणको काम थालिएको त्रिपुरासुन्दरी गाउँपालिकाले जनाएको छ ।

‘गाउँपालिकाको समन्वयमा आएको बजेटबाहेक वडाबाट यो अभियानको लागि अलग्गै ५ लाख थप्नेछौं,’ वडा ३ धुस्कुनका अध्यक्ष शुकदेव रिसालले भने । ‘बाँदर समात्ने अब्बल मानिएका सुनसरीका मोहम्मद अलामलाई बोलाएका छांै, उनले समय मिलाएर धुस्कुन आउँदै छन्,’ उनले भने ।

गाउँपालिका स्तरबाट एउटा समिति गठन गरेर काम तत्कालै थालिने उनको भनाइ छ । एउटा बाँदर समातेबापत दुई हजार लिने सहमति नै गरिसकेको वडाध्यक्ष रिसालको कथन छ । यहाँबाट समातिएका बाँदरलाई कुन निकुञ्जमा राख्न उत्तम हुन्छ, त्यहीसम्बन्धी प्रक्रिया मिलाएर सुरक्षित रूपमा छाडिने योजना बनाइएको छ ।

जिल्लाभर बाँदर चुनौती
त्रिपुरासुन्दरी गाउँपालिकाले मात्रै बाँदर व्यवस्थापनको अभियान थाले पनि जिल्लाभर समस्या व्यापक देखिएको छ । पूर्व तातोपानी हँुदै पश्चिम हेलम्बु, पाँचपोखरीसम्म बाँदर आतंक बढदो छ । तीन नगर र आठ गाउँपालिकाले कृषिलाई व्यवसायिक बनाउनको लागि विभिन्न योजना वनाईरहेका छन् ।

अधिकाशं स्थानीय तहले बाँदर,बदेलको व्यवस्थापनका लागि योजना बनाएको गाउँपालिका महासंघका महासचिव रइन्द्रावती गाउँपालिकाका प्रमुख वंशलाल तामाङले बताए ।
‘हिमाली क्षेत्रमा बँदेल र पहाडी इलाकामा बाँदरको आतंक रहेको छ,’ तामाङले भने । उनले आम कृषकलाई हुने नोक्सानको लागि कृषि बिमा, सहकारीजस्ता महत्त्वपूर्ण कार्यक्रम ल्याइरहेको सुनाए ।

शनिबार, माघ १२, २०७५ मा प्रकाशित खबर